Sa Mina de Su Suèrgiu est sa prus de importu mina po su Parcu Geomineràriu de Sardìnnia. Est a pagu atesu de Biddesatu sighendi una ‘ia asfartada.

Fait a abisitai sa domu de su diretori. Is gallerias funt unias de biixeddas e sa funderia furiat intru de is prus de importu de su mundu po sa produtzioni de antimòniu.

IS MINAS DE ANTIMòNIU

Sa stòria de is minas de antimòniu de su Gerrei cumentzat in is ùrtimus annus de su 1800. In su mesi de gennaxu de su 1880 ant abertu sa Mina Su Suèrgiu in Biddesartu e duus anuus prus a tradu Carlo Scaniglia iat costruiu sa funderia chi produsiat, in cussus annus, trinta tonneladas de antimòniu dònnia mesi.

De su 1889 sa Mina fuit gestia de sa “Società Anonima Miniere e Fonderie di Antimonio”.

In cussus annus duus imprenditoris casteddajus iant cumentzau is traballus in sa Mina de Corti Rosas in Ballao chi impari a sa de Biddesatu e is atras prus piticas de sa Lilla, de Parredis, de Genna Frùmini (Breca) fiant logus de importu mannu.

Su primu diretori de sa Mina fuit s’inginneri Giovanni Battista Traverso, tènnicu connotu poi is traballus in su bixinu Sàrrabus.

Is traballus in sa Mina no furiant mai arregularis poita ca su antimòniu serbiat candu nci fiat sa gherra.

In su 1904 – 1905 sa Mina de Su Suèrgiu at traballau meda po sa gherra mundiali.

Su antimòniu de sa funderia de Su Suèrgiu furiat su 90% de cussu prodùsiu de s’Itàlia. Iant abertu gallerias noas. A s’acabu de sa gherra fiat cumentzau unu tempus nou de crisi.

Nci fut una unioni intru de sa sotziedadi meri e sa sotziedadi de Montevecchio. Custas sighiant sa polìtica de s’unioni intru de sotziedadis piticas e mannas.

Candu fiat cumentzada sa segundu gherra mundiali, is minas ddas ant agiudadas e is probremas in su traballu furiant de mancu.

Sa gherra at fatu bivi annus traballosus meda e iant dèpiu serrai is minas. In su 1956 ant creau unu programa nou nau “Piano di Rinascita” de s’arregioni Sardìnnia.

Pustis ant torrau a cumentzai is circas de antimòniu e sa funderia traballada beni cun su forru rotativu nou po traballai is matèrias primas chi arribànt de sa Toscana, de sa Turchia e de sa Cina.

In cussus annus, tènnicus e maistus circànt de imbentai tènnicas noas e nci furiant arrennèscius cun su Italox , unu òssidu de antimòniu arremonau po sa puresa sua.

Su inginneri Bernardini iat imbentau unu prodotu nau “Mineral Black” imperau po fai sa fàscia de is murus de is domus.

Parti importanti de custu imbentu furiat su scistu grafìticu presenti in sa Miniera de Su Suèrgiu. In is ùrtimus annus de su ’70 nci est stètia sa crisi e sa mina in is annus ’80 iat serrau po sempri po boluntadi de sa “Società Italiana Miniere” de su grupu Eni.

Furiant abarraus pagu minadoris in sa mina, is atrus ddus iant mandaus a Su Monte Genis a circai fluoriti.

Atrus minadoris furiant partius in is minas de Santu Giuanni, Monteponi e Masua po circai de no perdi su traballu.

Faiat a lompi a sa mina de Martalai, a is gallerias e a is muntronaxus sighendi sa bia chi de sa cea de su Flumendosa arribàt a Biddesatu.

Sa Mina de Sa Lilla e Parredis.

Funt in su costau de Biddesatu. Si bint traballus antigus e circas de prumu e prata. Est unu logu arricu de padentis.

SA CAMINERA DE IS MINADORIS

Sa caminera de is minadoris fiat po auniri sa Mina de Su Suèrgiu e Armùngia. Caminendi a lestru is minadoris (òminis e fèminas) moviant de Armùngia a chitzi e intru de ortus e bìngias in 40 minudus lompiant a sa Mina de Su Suèrgiu po traballai.

(Tradusidura de su Ofìtziu de sa Lingua Sarda. Simona Axana)