|
Scritto da Simona Axana
|
|
Martedì 21 Ottobre 2008 16:09 |
|
SA STORIA DE BIDDESATU Biddesatu, oi, contada 1250 animas. Custa bidda est tzerriat: Biddesatu e Biddesartu. Biddesatu est su nòmini chi s'agatat de prus in su fueddada de sa genti de sa bidda etotu, Biddesartu est su nòmini po totu s'àtra genti de Sardìnnia. Sa bidda dominada sa cea de su Flumendosa. Is crèsias de Santa Barbara e de Santu Micheli Arcàngelu faint pensai ca Biddesatu est nàsciu in su Mesuevu. Si pensada ca is primus a bivi in bidda furianta genti de artras biddixeddas, agoa sparessias e de atrus logus de sa Sardinnia. Scedas de sa dominatzioni Sabàuda chistionant de Biddesatu comenti unu logu arricu de forestas e mitzas e pagu popolau comentis atrus logus de su Gerrei. Tra is provedimentus governativus nci fut sa costrutzioni de sa ‘ia ca collegada su Gerrei a su Campidanu ke is Biddesatesus iant pagau cun sa bendida de pa(r)ti de is terrenus. Gratzias a sa nascida de custa ‘ia ca collegada su Gerrei cun su Campidanu is ci(r)cadoris ligurus e francesus iant agatau meda mineralis ca iat po(r)tau a sa nàscida de Sa Mina de Su Suergiu; fondamentali po sa storia de sa comunidadi locali. In su 1906 in Biddesatu e in su bixinu Iglesienti ci fudi una protesta manna de is minadoris po is pretzius tropu a(r)tus de sa cosa ‘e pappai e de sa bidda in generali. In bidda nc’est una “stele” po arrego(r)dai is mo(r)tus e unu libru chi contada cussu chi est acadèssiu.
SU TERRITORIU DE BIDDESATU est tra is prus interessantis po sa natura e is paesaggius de su sud-est de sa Sardinnia cun vastus boscus de ilixi e xuexus. Ci funt montis a(r)tus 1000 metrus e medas ceas cun arrius chi arribànt in su Flumendosa. Biddesatu cun sa Mina de antimoniu de Su Suergiu est una interessanti area de su Parcu Geominèrariu de sa Sardinnia. Funti medas is minas de su Gerrei chi dipendiant de sa Mina Su Suergiu de Biddesatu. In custa mina in su dixiannoiesimu séculu furiàt nàscia una funderia chi in is annus est diventada unu centru de produtzioni de antimoniu meda importanti po s’Europa cun prus de cuatruxentus operaius. Candu est spaciau su giacimentu in su cinquanta sa funderia iat incumentzau a traballai mineralis de atras minas sardas e agoa adi pigau sa materia prima de su mercau strangiu. In is annus ’80 iant studau is forrus e is tenicus e is minadoris iant serrau po sempri is gallerias. In sa Mina de Su Suergiu est obreta sa funderia e calincunu arrogu de galleria in mesu a su boscu. In sa 'omu ch furiat de su direttori, de is tenicus e de is oficius tenicus e amministrativus funt costruendi areas turisticasa. Biddesatu est arricu de nuraxis, tumbas antigas, una necropoli de periodu romanu e crèsias. Nci funt medas sinnus de scavus fatus po ci(r)cai su minerali. Est possibili incontrai omixeddasa in is o(r)tus unias de stradixeddas chi oi permittint de arribai in dònnia logu comenti fiant pastoris e minadoris dònnia di’. Is omus de Biddesatu funt un esempiu de bellas costrutzionis cun àngulus de Sadinnia antiga. (Tradusidura de su Ofìciu de sa Lingua Sarda. Simona Axana) SU MUSEU Sa Mina de Su Suergiu In su palàtziu ca furiat sa domu de su diretori de sa mina e de is ofìcius aministrativus oi nc’est su Museu de sa Mina. Contat sa bidda se sa Mina gràtzias a is cosas ca imperànt po su traballu. Custa Mina furiat sa prus mina de importu po sa produtzioni de su antimòniu ca ddu imperànt in is guerras. Est in sa prus a(r)ta pa(r)ti de s’àrea e de innia su diretori podiat controllai de pitzu is traballus de su Scalladroxu e is atrus ofìcius. Is traballus funt acabaus in is annus ’70 poita ca nci furiant meda spesas e cumbeniat a betiri is mineralis de atrus logus. (Tradusidura de su Ofìciu de sa Lingua Sarda. Simona Axana) |
|
Ultimo aggiornamento ( Venerdì 25 Giugno 2010 15:23 )
|
